Жүргізуші куәлігі бойынша нұсқаулық
Реттеушінің сигналдары Қазақстанда: қалай есте сақтауға болады
Реттеушінің үш негізгі сигналы бар: қолдар екі жаққа созылған немесе төмен түсірілген, оң қол алға созылған және қол жоғары көтерілген. Сізге не рұқсат етілетіні оған қай жақтан жақындап келе жатқаныңызға байланысты: кеуде, арқа, сол немесе оң бүйір жағынан. Төменде ҚР ЖЖЕ 33-тармағы бойынша барлық нұсқа және қысқа есте сақтау тәсілі берілген.
Басты қағида
Реттеушінің сигналдары бәрінен маңызды: олар бағдаршам сигналдарына, жол белгілеріне немесе жол таңбасына қайшы келсе де, жүргізушілер мен жаяу жүргіншілер оның талаптарын орындайды (38-тармақ). Дене мен қолдардың қалпына қараңыз: жезл тек жақсы көріну үшін керек, сигналдың мағынасы одан өзгермейді. Реттеуші назар аудару үшін қосымша ысқырық береді (35-тармақ).
Қолдар екі жаққа созылған немесе төмен түсірілген
Сол және оң бүйір жағынан трамвайға тура жүруге, рельссіз көлік құралдарына тура және оңға жүруге рұқсат етіледі, жаяу жүргіншілерге жүру бөлігінен өтуге рұқсат етіледі. Кеуде және арқа жағынан барлық көлік құралдары мен жаяу жүргіншілердің жүруіне тыйым салынады. Есте сақтаудың ең оңай жолы: реттеушінің кеудесі мен арқасы — қабырға, тек оның қолдарының бойымен жүруге болады.
Оң қол алға созылған
Сол бүйір жағынан трамвайға солға, рельссіз көлік құралдарына барлық бағытта жүруге рұқсат етіледі. Кеуде жағынан барлық көлік құралдарына тек оңға жүруге рұқсат етіледі. Оң бүйір және арқа жағынан барлық көлік құралдарының жүруіне тыйым салынады. Жаяу жүргіншілерге жүру бөлігінен реттеушінің арқа жағынан өтуге рұқсат етіледі.
Қол жоғары көтерілген
Барлық көлік құралдары мен жаяу жүргіншілердің барлық бағытта жүруіне тыйым салынады. Бір ерекшелік бар: қол көтерілген сәтте шұғыл тежеуге жүгінбей тоқтай алмайтын жүргізушілерге жүруді жалғастыруға рұқсат етіледі (37-тармақ). Осы сәтте жүру бөлігінде қалған жаяу жүргіншілер оны босатады, ал бұл мүмкін болмаса, қарама-қарсы бағыттағы көлік ағындарын бөлетін сызықта тоқтайды.
Есте сақтау тәсілі
Халық арасында тараған ереже Қазақстанда да жарайды, себебі 33-тармақты дәл қайталайды. Таяқ қарап тұр аузыңа — бұрыл оң жағыңа: сіз кеуде жағындасыз, қол сізге қарай созылған, тек оңға жүруге болады. Таяқ қарап тұр оңға — жүруге құқың жоқ онда: сіз оң бүйір жағындасыз. Таяқ қарап тұр солға — жол ашық барлық жаққа: сіз сол бүйір жағындасыз, кез келген бағытта жүруге болады. Кеуде мен арқа — қабырға: қолдар екі жаққа созылғанда немесе төмен түсірілгенде бұл жақтардан жүруге болмайды.
Қай жерде тоқтау керек және айыппұл қандай
Реттеушінің тыйым салатын сигналы кезінде қиылыста тоқтау сызығының алдында, ал ол болмаса — жаяу жүргіншілерге кедергі келтірмей, қиылысатын жүру бөлігінің алдында тоқтайды. Басқа жерлерде реттеушінің өз алдында тоқтайды (36-тармақ). Реттеушінің тыйым салатын ишаратына қарамай өту ҚР ӘҚБтК 599-бабының 1-бөлігіне жатады: айыппұл 10 АЕК, 2026 жылы бұл 43 250 ₸. Бір жыл ішінде қайталанса — 15 АЕК (64 875 ₸).
Өзіңізді тексеріңіз: тақырып бойынша үш сұрақ

- Жаяу жүргіншілерге жол бере отырып, рұқсат етіледі.
- Тыйым салынады.
- Жаяу жүргіншілерге жол бермей, рұқсат етіледі.
Дұрыс жауапты көрсету
Дұрыс жауап: Жаяу жүргіншілерге жол бере отырып, рұқсат етіледі.Реттеуші саған сол бүйірімен тұр, оң қолы алға созылған: бұл жақтан барлық бағытта, соның ішінде оңға да жүруге рұқсат етіледі (33-т.). Бұл сигнал кезінде жаяу жүргіншілерге жүру бөлігін реттеушінің арқа жағынан кесіп өтуге рұқсат етіледі — дәл сен бұрылатын оң жақта. Сондықтан оңға бұрылуға болады, бірақ жаяу жүргіншілерге жол беруің керек (91-т.).
- Солға бұрылған кезде жаяу жүргіншілерге жол беріңіз.
- Жаяу жүргіншілерге жол бермей, бұрылысты орындаңыз.
- Тоқтап, реттеушінің рұқсат беретін сигналын күтесіз.
Дұрыс жауапты көрсету
Дұрыс жауап: Жаяу жүргіншілерге жол бермей, бұрылысты орындаңыз.Реттеуші саған сол жақ қырымен тұр, оң қолы алға созылған: бұл жақтан барлық бағытта, соның ішінде солға қарай жүруге рұқсат етіледі (33-т.). Мұндай белгіде жаяу жүргіншілер жүру бөлігін тек реттеушінің арқа жағынан кесіп өте алады. Ал сол жақтағы адамдар оның алдында тұр, сондықтан оларға қазір өтуге болмайды. Демек сен оларға жол бермей, солға бұрыласың. Қулығы — «жаяу жүргінші әрқашан басым» деген әдетте: реттеуші тұрғанда бәрін оның белгісі шешеді.
- Тек тура.
- Тек оңға.
- Тура немесе оңға.
- Барлық бағыттарда жүруге тыйым салынады.
Дұрыс жауапты көрсету
Дұрыс жауап: Тек оңға.Сіз реттеушінің бүйір жағында тұрсыз, сондықтан оның сигналы тура немесе оңға жүруге рұқсат етеді. Бірақ Сіз орналасқан жолақтан тек оңға бұрылу көрсетілген — мәселенің мәні де осында: реттеушінің сигналы бұрылуға арналған жолақтан тура жүруге өздігінен рұқсат бермейді.
▶ Тақырып бойынша тест: Бағдаршам және реттеуші
Тақырып бойынша ережелер қысқаша
Жаттықтырғышта — тақырыптың әр сұрағының талдауы, интервалды қайталау және СпецЦОН форматындағы емтихан. Тегін, қазақ және орыс тілдерінде.
Telegram-да ашуЖиі қойылатын сұрақтар
Қайсысы маңыздырақ: реттеуші ме, бағдаршам ба?
Реттеуші. ҚР ЖЖЕ 38-тармағына сәйкес оның сигналдары мен өкімдері бағдаршам сигналдарына, белгілерге немесе жол таңбасына қайшы келсе де орындалады.
Реттеуші маған кеудесімен қарап, оң қолын алға созып тұр. Қайда жүруге болады?
Тек оңға. Оң қол алға созылғанда кеуде жағынан барлық көлік құралдарына тек оңға жүруге рұқсат етіледі.
Трамвайға қайда жүруге болады?
Қолдар екі жаққа созылғанда немесе төмен түсірілгенде — сол және оң бүйір жағынан тура жүреді. Оң қол алға созылғанда — сол бүйір жағынан солға, ал кеуде жағынан, басқа көлік құралдары сияқты, оңға жүреді.
Реттеушінің сигналы бойынша кері бұрылуға бола ма?
Иә, рельссіз көлік құралдарына барлық бағытта жүруге рұқсат етілгенде болады: оң қол алға созылған, ал сіз сол бүйір жағынан жақындап келесіз.
Реттеушінің тыйым салатын ишаратына қарамай өткені үшін айыппұл қандай?
ҚР ӘҚБтК 599-бабының 1-бөлігі бойынша 10 АЕК — 2026 жылы бұл 43 250 ₸. Бір жыл ішінде қайталанса — 15 АЕК (64 875 ₸).
