Жүргізуші куәлігі бойынша нұсқаулық
Қазақстандағы оң жақтан кедергі: кім кімге жол береді
«Оң жақтан кедергі» — мынадай ереже: өту кезектілігін бағдаршам, реттеуші немесе белгілер айқындамаса, басқа көлік өзіне оң жақтан жақындап келе жатқан жүргізуші жол береді. Қазақстан ЖЖЕ-де ол 56 және 103-тармақтарда жазылған. Төменде — ереже қай жерде қолданылады, қай жерде қолданылмайды және СпецЦОН-дағы емтиханда неден қателеседі.
Қағидаларда не жазылған
ҚР ЖЖЕ 103-тармағы: «Маңызы бірдей жолдардың қиылысында рельссіз көлік құралдарының жүргізушісі оң жақтан жақындап қалған көлік құралына жол береді». 56-тармақ осы қағиданы қалған барлық жерге қолданады: «Көлік құралдары жүрісінің траекториясы қиылысатын, ал өту кезектілігі Қағидаларда айқындалмаған жағдайларда, көлік құралы өзіне оң жақтан жақындап қалған жүргізуші жол береді». Бірінші тармақ — басымдық белгілері жоқ қиылыстар туралы, екіншісі — аулалар, автотұрақтар, алаңдар және Қағидаларда жеке сипатталмаған кез келген жағдай туралы.
Ереже қай жерде қолданылады
Маңызы бірдей жолдардың қиылысында: бағдаршам да, реттеуші де, басымдық белгілері де жоқ жерде. Аулаларда, автотұрақтарда, сауда орталықтары мен жанармай құю станцияларының аумағында — 56-тармақ бойынша. Және жиі ұмытылатын екі жағдайда: қиылыста басты жол бағытын өзгертсе, басты жолдағы жүргізушілер бір-бірімен маңызы бірдей қиылыстың қағидасы бойынша өтеді, қосалқы жолдардағы жүргізушілер де өзара дәл солай өтеді (102-тармақ).
Ереже қай жерде қолданылмайды
Қиылыс реттелетін болса, бағдаршамның немесе реттеушінің сигналдары қолданылады. Басымдық белгілері болса, көлік қай жақтан келе жатқанына қарамастан, қосалқы жол бастыға жол береді (101-тармақ). Маңызы бірдей жолдардың қиылысында трамвай жүру бағытына қарамастан рельссіз көлік құралдарының алдында артықшылыққа ие (103-тармақ). Солға бұрылғанда немесе кері бұрылғанда қарсы бағыттан тура немесе оңға жүріп келе жатқандарға жол бересіз (104-тармақ) — олар оң жақта ма, жоқ па, бәрібір. Ал қайта құрылғанда жолағын өзгертпей тура жүріп келе жатқандарға, тек бір мезгілде қайта құрылғанда ғана оң жақтағыға жол беріледі (51-тармақ).
Жолдардың маңызы бірдей екенін қалай анықтау керек
Басты жол — 2.1, 2.3.1–2.3.3 немесе 5.1 белгілерімен белгіленген жол немесе топырақ жолға қатысты қатты жабыны бар жол. Басымдық белгілері жоқ және екі жолдың да жабыны болса, қиылыс маңызы бірдей. Жабынды анықтау мүмкін болмаса (қараңғы, балшық, қар) және белгілер жоқ болса, 105-тармақ өзіңізді қосалқы жолда деп есептеуді талап етеді. Емтиханда бұл — сүйікті тұзақ: суретте белгі болмаса, оң жақтан кедергіні қолданбас бұрын оны жол жиегіндегі тіректен іздеңіз.
Жол бермесеңіз не болады
ҚР ӘҚБтК 594-бабының 2-бөлігі бойынша қиылыстардан басым құқықпен өтетін көлік құралына жол беру талабын орындамау — 15 АЕК айыппұл, 2026 жылы бұл 64 875 ₸. Бір жыл ішінде қайталанса — 20 АЕК (86 500 ₸). Ереже 56-тармақ бойынша қолданылатын аулада немесе автотұрақта 595-баптың 3-бөлігі қолданылады — сол 15 және 20 АЕК. Осының салдарынан материалдық залал келтірілген ЖКО болса, 610-бап қолданылады: 20 АЕК (86 500 ₸).
Өзіңізді тексеріңіз: тақырып бойынша үш сұрақ

- Тек жүк автомобиліне.
- Тек жеңіл автомобильге.
- Екі көлік құралына да.
- Ешкімге жол бермейсіз.
Дұрыс жауапты көрсету
Дұрыс жауап: Тек жүк автомобиліне.Сіз тек жүк автомобиліне жол бересіз: екеуіңіз де басым жолмен келе жатырсыздар, ал ол Сізге оң жақтан жақындап келеді. Жеңіл автомобиль екінші дәрежелі жолда тұр және Сізге жол беруге тиіс; ескеретін жайт: қиылыста басым жолдың бағыты өзгереді.
- Тек трамвайға.
- Тек қызғылт сары түсті жарқылдауық маягі бар автомобильге.
- Трамвайға және қызғылт сары түсті жарқылдауық маягі бар автомобильге.
- Барлық көлік құралдарына.
- Ешкімге.
Дұрыс жауапты көрсету
Дұрыс жауап: Ешкімге.«Басты жол» белгісінің астындағы тақтайша басты жолдың сенен басталып, солға бұрылатынын көрсетеді. Сен дәл сол жаққа бара жатырсың. Алдыңдағы трамвай мен оң жақтағы қызғылт сары жарқылдауық маягы бар автомобиль қосалқы жолдарда тұр және саған жол береді (101-т.). Қызғылт сары жарқылдауық маяк артықшылық бермейді. Сол жақтағы мотоцикл де басты жолда. Басты жолдағы жүргізушілер өзара тең маңызды жолдар қиылысындағыдай жол береді (102-т.): сен мотоциклшінің оң жағындасың, сондықтан ол саған жол береді. Қорытындысында сен ешкімге жол бермейсің.
- Тек жүк автомобиліне.
- Тек автобусқа.
- Жеңіл автомобиль мен автобусқа.
- Барлық көлік құралдарына.
- Ешкімге.
Дұрыс жауапты көрсету
Дұрыс жауап: Ешкімге.«Басты жол» белгісінің астындағы тақтайша басты жолдың солға бұрылатынын көрсетеді, сен де сол жаққа бара жатырсың. Алдыңдағы автобус пен оң жақтағы жеңіл автомобиль қосалқы жолдармен келеді, сондықтан саған жол береді (101-т.). Сол жақтағы жүк көлігі де басты жолда. Бағытын өзгертетін басты жолда жүргізушілер өзара тең маңызды жолдардың қиылысындағыдай өтеді (102-т.). Жүк көлігі үшін сен оң жақтағы кедергісің, демек жол беруге ол тиіс. Сондықтан сен ешкімге жол бермейсің.
▶ Тақырып бойынша тест: Қиылыстардан өту ▶ Тақырып бойынша тест: Маневр жасау
Тақырып бойынша ережелер қысқаша
Жаттықтырғышта — тақырыптың әр сұрағының талдауы, интервалды қайталау және СпецЦОН форматындағы емтихан. Тегін, қазақ және орыс тілдерінде.
Telegram-да ашуЖиі қойылатын сұрақтар
Оң жақтан кедергі — Қазақстан ЖЖЕ-нің қай тармағы?
103-тармақ (маңызы бірдей жолдардың қиылысы) және 56-тармақ (өту кезектілігі Қағидаларда айқындалмаған кез келген траектория қиылысы). Тармақтардың нөмірлері — ІІМ-нің қолданыстағы № 534 бұйрығы бойынша.
Оң жақтан кедергі аулада және автотұрақта қолданыла ма?
Иә. Онда әдетте басымдық белгілері болмайды, ал өту кезектілігін Қағидалар айқындамайды, сондықтан 56-тармақ бойынша көлік өзіне оң жақтан жақындап келе жатқан жүргізуші жол береді.
Екеуі де басты жолмен келе жатса, ал басты жол бұрылса, кім кімге жол береді?
Бағытын өзгертетін басты жолдағы жүргізушілер бір-бірімен маңызы бірдей қиылыстағыдай өтеді — басқа көлік оң жағынан келе жатқан жүргізуші жол береді (102-тармақ). Қосалқы жолдардағылар алдымен басты жолдағылардың бәрін өткізеді, ал өзара да оң жақтан кедергі ережесімен өтеді.
Трамвай сол жақта болса, оған жол беру керек пе?
Маңызы бірдей жолдардың қиылысында — иә: трамвай жүру бағытына қарамастан рельссіз көлік құралдарының алдында артықшылыққа ие (103-тармақ).
Оң жақтан кедергіні өткізбесем, айыппұл қанша?
15 АЕК — 2026 жылы 64 875 ₸: қиылыста — ҚР ӘҚБтК 594-бабының 2-бөлігі бойынша, аулада немесе автотұрақта — 595-баптың 3-бөлігі бойынша. Бір жыл ішінде қайталанса — 20 АЕК (86 500 ₸).
