Куәлік бойынша нұсқаулық
Қазақстандағы шеңберлі жүріс: кім кімге жол береді
Қазақстанның ЖЖЕ-сінде шеңбер бойымен келе жатқан жүргізуші басты деген жеке қағида жоқ. Шеңберлі жүріс ұйымдастырылған қиылыста өту кезегін белгілер анықтайды: кіре берісте «Жол беріңіз» белгісі тұрса, шеңбердегі жүргізуші басты болады. Басымдық белгілері мен бағдаршам болмаса, ал жолдардың жабыны бірдей болса, қиылыс маңызы бірдей болып саналады және оң жақтан кедергі қағидасы әрекет етеді. Шеңберге кез келген жолақтан кіруге рұқсат етіледі.
Шеңбер қалай белгіленеді
Қиылыс алдына 1.7 «Шеңберлі жүріспен қиылысу» ескерту белгісі және 4.3 «Шеңберлі жүріс» нұсқама белгісі қойылады: «Бағыттауыштармен көрсетілген бағытта жүруге рұқсат етіледі». Яғни шеңбер бойымен тек сағат тіліне қарсы жүресің. Кімнің кімді өткізетінін бұл белгілер анықтамайды.
Кім кімге жол береді
Кіре берістегі басымдық белгілеріне қара. Егер 2.4 «Жол беріңіз» немесе 2.5 «Тоқтамай жүруге тыйым салынады» белгісі тұрса, шеңбер бойымен келе жатқандарға жол бересің. Басымдық белгілері болмаса және екі жолдың да қатты жабыны болса, қиылыс маңызы бірдей болып саналады. Бұл жағдайда 103-тармаққа сәйкес оң жақтан жақындап қалған көлік құралына жол беріледі, ал шеңбермен келе жатқан жүргізушінің оң жағында дәл шеңберге кіріп келе жатқан көлік болады. Мұндай қиылыста трамвай жүру бағытына қарамастан артықшылыққа ие. Шеңберде бағдаршам жұмыс істесе, өту кезегін оның сигналдары анықтайды (94-тармақ). Ал қараңғылық, балшық немесе қар салдарынан жабынды анықтау мүмкін болмаса және белгілер де жоқ болса, өзіңді қосалқы жолдасың деп есепте (105-тармақ).
Қай жолақтан кіру керек
52-тармақ бұрылыс алдында жолдың жүру бөлігінде шеткі орынға ауысуды талап етеді, бірақ мынадай ерекшелік жасайды: «Шеңберлі жүріс ұйымдастырылған жол қиылысына шыққан кезде бұрылыс жасау жағдайларын қоспағанда». Сондықтан 5.8.1, 5.8.2 белгілері немесе 1.18 жол таңбасы басқаша талап етпесе, шеңберге кез келген жолақтан кіруге болады. Бұрылысты маневр алдында алған жолағыңа сәйкес жолақпен жасайсың (53-тармақ): оң жолақтан шеңбердің сыртқы жолағына, сол жолақтан ішкі жолағына өтесің. Шеңберге кіру де бұрылыс болып саналады, сондықтан оның алдында оң жақ бұрылыс көрсеткішімен сигнал бересің (47-тармақ).
Қалай шығу керек
Шеңберден шығу — оңға бұрылыс, сондықтан 52-тармақтың ерекшелігі оған қолданылмайды: алдын ала шеткі оң жолаққа қайта құрылып, оң жақ бұрылыс көрсеткішімен сигнал бер (47 және 52-тармақтар). Басқа жолақтан тек 5.8.1, 5.8.2 белгілері немесе 1.18 жол таңбасы рұқсат еткен жағдайда ғана шығуға болады. Шеңберде қайта құрылған кезде көрші жолақпен бағытын өзгертпей келе жатқандарға жол бересің, ал екеуің бір мезгілде қайта құрылсаңдар, оң жақтағы көлікке жол бересің (51-тармақ).
Тағы не маңызды
Шеңберлі жүріс ұйымдастырылған қиылыстарда басты емес жолмен келе жатсаң да басып озуға рұқсат етіледі, 81-тармақ мұны ерекшелік ретінде көрсетеді. Басып озуға қатысты басқа тыйымдар күшінде қалады: жаяу жүргіншілер өткелінде онда жаяу жүргіншілер болса басып озуға, өзі басып озып немесе айналып өтіп бара жатқан көлікті басып озуға және 3.20 белгісінің әрекет ету аймағында басып озуға болмайды. Жүру бөліктерінің қиылысында аялдауға тыйым салынады (87-тармақ). Кіре беріс пен шыға берістегі өткелдерде жаяу жүргіншілерге әдеттегідей жол бересің.
Айыппұлдар
Қиылыста артықшылығы бар көлікке жол бермесең, ҚР ӘҚБтК 594-бабы бойынша 15 АЕК айыппұл салынады, бұл 2026 жылы 64 875 ₸. Бір жыл ішінде қайталасаң, айыппұл 20 АЕК (86 500 ₸) болады. Шеңбер бойымен 4.3 белгісінде көрсетілген бағытқа қарсы жүру белгі талаптарын сақтамау болып саналады: 601-бап бойынша 3 АЕК (12 975 ₸), бір жыл ішінде қайталанса 10 АЕК (43 250 ₸).
Тақырып бойынша ережелер қысқаша
Жаттықтырғышта — тақырыптың әр сұрағының талдауы, аралық қайталау және СпецЦОН форматындағы емтихан. Тегін, қазақ және орыс тілдерінде.
Telegram-да ашуЖиі қойылатын сұрақтар
Қазақстанда шеңберлі жүрісте кім басты?
Белгілер артықшылық берген жүргізуші басты. Кіре берісте «Жол беріңіз» белгісі тұрса, шеңбердегі жүргізуші басты болады. Басымдық белгілері мен бағдаршам болмаса, ал жолдардың жабыны бірдей болса, оң жақтан кедергі қағидасы әрекет етеді (ҚР ЖЖЕ 103-тармағы) және шеңбер бойымен келе жатқан жүргізуші жол береді.
Шеңберге қай жолақтан кіруге болады?
Кез келген жолақтан болады, себебі 52-тармақ шеңберлі жүріс ұйымдастырылған қиылысқа кіру үшін ерекшелік жасайды. Жолақтар бойынша жүру бағыттарының белгілері болса, соларды басшылыққа ал.
Шеңберден қай жолақтан шығу керек?
Шеткі оң жолақтан шығу керек: шығу — оңға бұрылыс, сондықтан оған 52-тармақтың жалпы талабы қолданылады. Жолақтар бойынша белгілер немесе жол таңбасы басқа жолақтан да шығуға рұқсат етсе, бұл ереже қолданылмайды.
Шеңберде бұрылыс көрсеткішін қосу керек пе?
Иә, сигнал кез келген маневр алдында беріледі (47-тармақ). Шеңберге кірер алдында және одан шығар алдында оң жақ көрсеткішті, ал шеңберде қайта құрылар алдында тиісті көрсеткішті қосасың.
Шеңберлі жүрісте басып озуға бола ма?
Иә, болады. Басты емес жолмен келе жатқанда реттелмейтін қиылыста басып озуға салынған тыйым шеңберлі жүріске қолданылмайды (81-тармақ). Басқа тыйымдар күшінде қалады: жаяу жүргіншілер бар өткелде басып озуға, өзі басып озып бара жатқан көлікті басып озуға және 3.20 белгісі тұрған жерде басып озуға болмайды.
