Куәлік бойынша нұсқаулық
Қазақстанда электр самокат: қай жерде жүруге болады және куәлік керек пе
2026 жылғы 25 тамыздан бастап Қазақстанда электр самокатпен тротуарда жүруге болмайды. Заң велосипед жолы мен велосипед жолағын ғана қалдырды, ал олар болмаса — жүру бөлігінің оң жақ шетін немесе жол жиегін. Жүру бөлігінде жүру үшін 18 жасқа толып, кез келген санаттағы жүргізуші куәлігің болуы керек. Қағиданы бұзсаң, 2 АЕК айыппұл салынады: 2026 жылы бұл 8 650 ₸.
Заң бойынша электр самокат деген не
«Жол жүрісі туралы» заң: «электр самокаты – бір адамның электр қозғалтқышын (электр қозғалтқыштарын) пайдалану арқылы жүріп-тұруына арналған, екі немесе үш дөңгелегі бар, отырғышы жоқ, ең жоғары конструктивтік жылдамдығы сағатына жиырма бес километрден аспайтын жеке мобильділік көлік құралы». Ол механикалық көлік құралы болып саналмайды. Отырғышы бар немесе 25 км/сағ-тан жылдам жүретін құрылғы бұл анықтамаға енді сәйкес келмейді: белгілері бойынша ол мопедке жақын, ал мопедке жүргізуші куәлігі мен тіркеу керек.
Қай жерде жүруге болады
Заңның 57-бабы: «Электр самокаттардың жүргізушілері велосипед жолымен, велосипед жүру жолағымен жүреді». Олар болмаса — жүру бөлігінің оң жақ шетімен бір қатар болып, оның ішінде бағыттағы көлік құралдарына арналған жолақпен, не жол жиегімен жүреді. Тротуар мен жаяу жүргіншілер жолымен 6 км/сағ-қа дейінгі жылдамдықпен жүру туралы абзац 2026 жылғы 24 маусымдағы № 326-VIII заңмен алып тасталды. ЖЖЕ-нің 168-1-тармағында тротуар туралы ескі тұжырым 2026 жылғы 1 қазанда әлі де тұр, бірақ олар бір-біріне қайшы келсе, неғұрлым жоғары деңгейдегі акт ретінде заң қолданылады. 2026 жылғы 25 тамыздан бастап тротуарға тыйым салынғанын полиция да, Бас прокуратура да мәлімдеді.
Жүргізуші куәлігі және жас
Талап тек жүру бөлігіне қатысты: оның оң жақ шетімен 18 жасқа толмағандарға және кез келген санаттағы жүргізуші куәлігі жоқтарға жүруге тыйым салынады. Велосипед жолы үшін заң жүргізуші куәлігін де, ең төменгі жасты да белгілемейді. Прокатта тексеру қатаңырақ: 2026 жылғы 1 шілдеден бастап оператор пайдаланушыны сәйкестендіріп, оның қолданыстағы жүргізуші куәлігі бар екенін және көлік құралдарын басқару құқығынан айырылмағанын тексеруге міндетті.
Не істеуге тыйым салынады
Электр самокат жүргізушісіне мыналарға тыйым салынады: рульді кемінде бір қолымен ұстамай жүруге; жолаушы тасымалдауға; жүру бөлігін жаяу жүргіншілер өткелі арқылы самокаттан түспей кесіп өтуге; тәуліктің қараңғы уақытында жүру бөлігімен жарық шағылыстыратын затсыз жүруге; жүру бөлігімен дулығаны бекітпей жүруге; трамвай жүретін жолдарда және осы бағытта бірден көп жолағы бар жолдарда солға бұрылуға және кері бұрылуға. Велосипед жолында заң дулығаны талап етпейді, бірақ ол жерде құлау да жеңіл емес.
2026 жылғы 1 шілдеден бастап прокат самокаттары
Прокат операторлары жылдамдық режимдері әртүрлі аймақтарда жылдамдықты автоматты түрде шектеуге, әр самокатқа жауапкершілікті міндетті сақтандыру шартын жасасуға, есеп жүргізуге және самокатқа тіркеу нөмірін орналастыруға міндетті. Бұл — прокатқа қойылатын талаптар: жеке электр самокат үшін заң тіркеуді, нөмірді және сақтандыруды талап етпейді.
2026 жылғы айыппұлдар
Электр самокат жүргізушісі ҚР ӘҚБтК-нің 615-бабы бойынша «жол жүрісінің өзге қатысушысы» ретінде жауап береді: Қағидаларды бұзғаны үшін — 2 АЕК (8 650 ₸); денсаулыққа зиян немесе материалдық залал келтірілсе — 10 АЕК (43 250 ₸); бір жыл ішінде қайта жасалса — 10 АЕК (43 250 ₸). Жүру бөлігіне жүргізуші куәлігі жоқ адамды жіберген прокат операторына 619-2-бап бойынша — 25 АЕК (108 125 ₸). Әкімшілік жауаптылық 16 жастан басталады.
Жаттықтырғышта — тақырыптың әр сұрағының талдауы, аралық қайталау және СпецЦОН форматындағы емтихан. Тегін, қазақ және орыс тілдерінде.
Telegram-да ашуЖиі қойылатын сұрақтар
Электр самокатпен тротуарда жүруге бола ма?
Жоқ. 2026 жылғы 25 тамыздан бастап заң велосипед жолы мен велосипед жолағына, ал олар болмаса — жүру бөлігінің оң жақ шетіне немесе жол жиегіне рұқсат береді; тротуармен 6 км/сағ-қа дейін жүру туралы норма заңнан алып тасталды.
Электр самокатқа жүргізуші куәлігі керек пе?
Тек жүру бөлігінің оң жақ шетімен жүру үшін: 18 жасқа толып, кез келген санаттағы жүргізуші куәлігің болуы керек. Велосипед жолында заң куәлікті талап етпейді; прокатта куәліктің бар-жоғын оператор тексереді.
Дулыға міндетті ме?
Жүру бөлігімен жүргенде — иә, бекітілген дулыға міндетті. Велосипед жолы үшін заңда мұндай талап жоқ.
Екеуміз бірге мінуге бола ма?
Жоқ: электр самокатпен жолаушы тасымалдауға тыйым салынады, ол бір адамға арналған.
Электр самокатпен қағиданы бұзғаны үшін айыппұл қанша?
2 АЕК — 2026 жылы 8 650 ₸; денсаулыққа зиян, материалдық залал келтірілсе немесе бір жыл ішінде қайта бұзылса — 10 АЕК (43 250 ₸). ҚР ӘҚБтК-нің 615-бабы.
Жеке электр самокатты тіркеп, сақтандыру керек пе?
Жоқ. Тіркеу нөмірі мен міндетті сақтандыруды заң тек прокатқа берілетін самокаттар үшін талап етеді.
