Жүргізуші куәлігі бойынша нұсқаулық
СпецЦОН-дағы жүргізу бойынша практикалық емтихан: автодром және айыппұл балдары
Қазақстанда B санатына практикалық емтихан СпецЦОН-ның автоматтандырылған автодромында тапсырылады: он жаттығу 20 минуттан аспайтын уақытта орындалады, қатені емтихан алушы емес, автоматика санайды. 99 немесе одан аз айыппұл балы жиналса, емтихан тапсырылды деп саналады. Қаладағы жол жүрісі жағдайындағы емтиханды қолданыстағы қағидалар сипаттамайды.
Емтихан қайда және қалай өтеді
Емтихан қабылдау қағидаларының 27-тармағы: «Практикалық емтихан тиісті санатты көлік құралдарымен және жүргізу нәтижелерін автоматты есептейтін мамандандырылған құрылғылармен жабдықталған Мемлекеттік корпорацияның автоматтандырылған автодромында қабылданады». Бағаны жүйе қояды: «Сынақ жаттығуларының орындалуын бағалау және айыппұл балдарын қою Мемлекеттік корпорация қызметкерлерінің араласуынсыз автоматты режимде жүзеге асырылады» (36-тармақ). Автоматтандырылған автодромда автомобильде бөгде адамдардың болуына рұқсат етілмейді (55-тармақ), алайда қағидалар нұсқаушысы бар оқу ұйымының автомобилін пайдалануға да жол береді (43-тармақ) — өзіңіз нақты қалай тапсыратыныңызды жазылу кезінде нақтылаңыз. Ұзақтығы — 20 минуттан аспайды. Практикаға теориялық емтиханды тапсырғаннан кейін ғана жіберіледі.
B санатына арналған он жаттығу
Реттілігін автодромның сызбасы белгілейді, ал тізбе бәріне бірдей: «Старт», «Тік көтерілу және түсу», «Реттелетін қиылыстан кейін жаяу жүргіншілер өтпесінен өту», «Реттелмейтін қиылыстағы бұрылыстар», «Кері бұрылу және тұраққа қою», «Артқы жүріспен параллель қою», «Реттелетін қиылыстан өту», «Реттелмейтін теміржол өткелінен өту», «Авариялық аялдау» және «Мәре». Негізгі сандар: стартта қозғалысты 20 секунд ішінде бастау керек; өрдегі, жаяу жүргіншілер өткелі мен темір жол өткелі алдындағы міндетті аялдаудан кейін 3 секундтан ерте қозғалуға болмайды; бұрылуға, кері бұрылу мен тұраққа қоюға және параллель тұраққа қоюға әрқайсысына 2 минуттан артық берілмейді; авариялық аялдау кезінде 2 секунд ішінде тоқтап, 3 секунд ішінде авариялық жарық дабылын қосу керек.
Айыппұл балдары қалай есептеледі
62-тармақ: «Егер жүргізушілікке үміткер кешенде көзделген барлық сынақ жаттығуларын белгіленген уақытта орындап, бұл ретте 99 және өте аз айыппұл балдарын алса, емтиханға "Тапсырды" деген баға қойылады». Қателер үшін балдар — 5, 10, 15, 20, 25 немесе 50. 5 балдан: қауіпсіздік белдігін тақпау, стартта бұрылыс көрсеткішін қоспау немесе сөндірмеу, финиш алдында оң жақ бұрылыс көрсеткішін қоспау. 15 балл — жаттығуға 2 минуттан артық уақыт жұмсау. 20 балл — дөңгелекпен бақылау сызығын басу, өрде 0,2 метрден астам артқа сырғу. 25 балл — аялдаудан кейін 3 секундтан ерте қозғалу немесе одан кейін 30 секунд ішінде қозғалмау, өрде немесе темір жол өткелі алдында «Стоп» сызығын қиып өту, «Старт» сигналынан кейін 20 секунд ішінде қозғалысты бастамау. 2026 жылғы 9 қазаннан бастап B, C және D санаттарына арналған кестеде қозғалтқыштың сөніп қалуы туралы жол жоқ (ІІМ-нің № 701 бұйрығының редакциясындағы 5-қосымша). Жылдамдық бөлек есептеледі: 20 км/сағ-тан жылдам жүрсе — әр 5 секунд үшін 5 балл.
Бірден «тапсырмады» қойылатын қателер
Үш қате 100 балл тұрады, яғни емтихан тоқтатылады: бағдаршамның тыйым салатын сигналы кезінде қиылысқа шығу немесе «Стоп» сызығын қиып өту; кемінде бір жаттығуды өткізіп алу; басқа автомобильмен соқтығысу немесе бөгетке соғылу. Тағы үш қате 2026 жылғы 9 қазаннан бастап бұрынғы 100 балдың орнына 50 балдан тұрады (ІІМ-нің № 701 бұйрығының редакциясындағы 5-қосымша): «Старт» сигналынан кейін 30 секунд ішінде қозғалысты бастамау; рұқсат беретін сигнал кезінде қиылыстан өтуге 30 секундтан артық уақыт жұмсау; жаттығуларды орындаудың жалпы уақытынан асып кету. 63-тармақ: «Егер жүргізушілікке үміткер 99-дан көп айыппұл балдарын алса, емтиханға "Тапсырған жоқ" деген баға қойылады, бұл ретте емтихан тоқтатылады, бұл туралы жүргізушілікке үміткерге хабарланады».
Қайта тапсыру
11-2-тармақтың 2026 жылғы 9 қазаннан бастап қолданылатын редакциясына (ІІМ-нің № 701 бұйрығы) сәйкес қайта емтихан келесі жұмыс күніне тағайындалады. Практикадан екі рет теріс нәтиже алғаннан кейін келесі әрекет — кемінде 10 күнтізбелік күннен соң. Үш реттен кейін әрекеттер ақылы болады — Мемлекеттік корпорация белгілеген тарифтер бойынша, бұл жағдайда да кемінде 10 күнтізбелік күннен соң; тарифтің мөлшері бұйрықта аталмаған. Практикадан үш рет құлағанда теория нәтижесінің жойылуы туралы норма тармақтың жаңа редакциясында жоқ. Тапсырылған теория екі жыл бойы жарамды. Қойылған балдармен келіспеуге болады: апелляция фото- және бейнематериалдармен бірге уәкілетті органға беріледі (72-тармақ).
Қолданыстағы қағидаларда не жоқ
Интернетте әлі күнге дейін «змейканы», «эстакаданы» және емтихан алушымен бірге қалада жүргізуді сипаттайды. № 862 бұйрықтың қолданыстағы редакциясында жаттығу «Тік көтерілу және түсу» деп аталады, B санатына арналған тізбеде «змейка» жоқ, ал жол жүрісі жағдайындағы емтиханды қағидалар сипаттамайды. Егер автоматтандырылған автодром немесе автомобиль ақаулы болса, емтиханды емтихан комиссиясы қабылдайды. 2026 жылғы 25 мамырдан бастап емтихан тапсырылған беріліс қорабының түрі куәлікке енгізілмейді.
Өзіңізді тексеріңіз: сынақ емтиханнан үш сұрақ

- Рұқсат етіледі.
- Тыйым салынады.
- Тек солға бұрылу немесе кері бұрылу үшін рұқсат етіледі.
Дұрыс жауапты көрсету
Дұрыс жауап: Тыйым салынады.Саған қиылыс арқылы трамвай жолдарымен қозғалысты жалғастыруға тыйым салынады: жолдың үстінде 5.8.1 «Жолақтар бойынша қозғалыс бағыттары» белгісі ілулі тұр, ал мұндай белгі болса, қиылыс арқылы трамвай жолдарымен жүруге болмайды (65-т.). Қулығы мынада: ілеспе бағыттағы трамвай жолдарымен кейде жүруге болады, бірақ жолақтар бойынша бағыттарды көрсететін белгі мұны жоққа шығарады.
- Көлік құралдарының аялдауына тыйым салынған орынды білдіреді.
- Көлік құралдарының тұрағына тыйым салынған орынды білдіреді.
- Жолдардың қауіпті учаскелеріндегі жиектастарды білдіреді.
Дұрыс жауапты көрсету
Дұрыс жауап: Жолдардың қауіпті учаскелеріндегі жиектастарды білдіреді.Ақ-қара жолақты жол таңбасы қауіпті учаскеде — туннельдегі тік бұрылыста жүру бөлігінің шетіндегі жиектастарға салынған. Бұл 2.7 тік жол таңбасы: ол қауіпті учаскелердегі жиектастарды бөліп көрсетеді. Оны жүру бөлігінің шетіндегі немесе жиектастың үстіңгі жағындағы аялдауға немесе тоқтап тұруға тыйым салатын сары жол таңбасымен шатастырма.
- Тек жарқылдауық маягі қосылған көлік құралына.
- Тек жеңіл автомобильге.
- Екі көлік құралына да.
- Ешкімге.
Дұрыс жауапты көрсету
Дұрыс жауап: Ешкімге.Сен басты жолмен келе жатырсың, ал белгінің астындағы тақтайша басты жолдың солға бұрылатынын көрсетеді. Яғни бұрылғанда сен басты жолдан шықпайсың, ал қарсы келе жатқан жеңіл көлік пен жүк көлігі қосалқы жолда тұр. Солға бұрылғанда қарсы келе жатқандарға жол беру ережесі тек тең маңызды жолдарда ғана қолданылады, ал мұнда жолдар тең маңызды емес. Қулығы жанармай тасығыштағы қызғылт сары жарқылдауық маякта. Ол ешқандай артықшылық бермейді, тек қауіпті жүк туралы ескертеді. Басымдықты арнайы дыбыстық сигналмен бірге қосылған көк және қызыл жарқылдауық маяктар ғана береді.
▶ Сынақ емтихан: 40 сұрақ, 40 минут
Әрі қарай
Жаттықтырғышта — тақырыптың әр сұрағының талдауы, интервалды қайталау және СпецЦОН форматындағы емтихан. Тегін, қазақ және орыс тілдерінде.
Telegram-да ашуЖиі қойылатын сұрақтар
B санаты үшін автодромда неше жаттығу бар?
Он: старт, тік көтерілу және түсу, жаяу жүргіншілер өткелі, реттелмейтін қиылыста бұрылу, кері бұрылу және тұраққа қою, артқы жүріспен параллель тұраққа қою, реттелетін қиылыс, темір жол өткелі, авариялық аялдау, финиш.
Қанша айыппұл балын жинауға болады?
99-дан аспауы керек. 100 және одан көп балл жиналса, «тапсырмады» қойылып, емтихан тоқтатылады.
Қалада жүргізу емтиханы бар ма?
Емтихан қабылдау қағидаларының қолданыстағы редакциясында (ІІМ-нің № 862 бұйрығы) практикалық емтихан — тек автоматтандырылған автодром; онда жол жүрісі жағдайындағы емтихан жоқ.
Практикалық емтихан қанша уақытқа созылады?
20 минуттан аспайды. Жалпы уақыттан асып кету — 50 айыппұл балы (2026 жылғы 9 қазанға дейін 100 болған).
Практиканы қанша уақыттан кейін қайта тапсыруға болады?
Келесі жұмыс күні; екі рет құлағаннан кейін — кемінде 10 күнтізбелік күннен соң; үш реттен кейін әрекеттер ақылы, бұл жағдайда да кемінде 10 күнтізбелік күннен соң.
Автоматпен тапсыруға бола ма?
Қағидалар автоматты трансмиссиясы бар автомобильдерге жол береді, ал 2026 жылғы 25 мамырдан бастап беріліс қорабының түрі куәлікке енгізілмейді. Сіздің автодромыңызда қандай көлік екенін жазылу кезінде нақтылаңыз.
